Abstract
Few have asked what happens to gender when a noun is heteroclitic – when its inflection draws on more than one inflection class. While heteroclisis has moved from being treated as a marginal irregularity to a theoretically revealing phenomenon, its implications for gender assignment remain largely unexplored. A range of examples, with case studies from Latin, Slavonic, Celtic and Germanic, reveal that the ‘missing’ evidence on heteroclite gender is a window into the internal structure of lexemes. Heteroclites show how grammatical information is distributed across different levels of lexical representation. In many instances, gender is specified at the level of the lexeme, often due to semantic assignment or because the contributing inflection classes converge on the same gender. In other cases, however, gender tracks heteroclisis more closely, being determined at the level of sub‐paradigms – or, rarely, individual paradigm cells. Classic examples like Latin balneum ‘bath’ demonstrate that internal splits in inflection can be mirrored by splits in agreement, while more extreme cases reveal cell‐by‐cell gender alternation. By disentangling heteroclisis from related phenomena such as heterogeneity and overabundance, the paper argues that gender in heteroclites provides uniquely sharp evidence for how lexemes are specified, constrained, and accessed at the morphology–syntax interface. Jedan od zanimljivih problema kod heteroklitičnih imenica, odnosno imenica čija promena predstavlja kombinaciju više od jedne flektivne klase, jeste pitanje njihovog roda. Naime, svakoj flektivnoj klasi u principu odgovara njen specifični rod, ali šta biva s rodom kada se radi o kombinaciji flektivnih klasa u okviru iste imeničke lekseme? Ovo pitanje nije bilo proučeno ni ranije, kada se heterokliza tretirala kao marginalna pojava, a ni danas, kada se heterokliza posmatra kao teorijski zanimljiva pojava. U ovom radu se, na osnovu analize brojnih primera iz latinskog i iz slovenskih, keltskih i germanskih jezika, pokazuje raznovrsnost ove pojave i ističe njen značaj za uvid u strukturu imeničkih leksema, a pre svega u način na koji su gramatičke informacije distribuirane na različitim nivoima njihove leksičke reprezentacije. U mnogim slučajevima rod je homogen, tj. određen na nivou imeničke lekseme, bilo zato što je baziran na značenju ili zato što flektivne klase od kojih zavisi rod konvergiraju ka istom rodu. U drugim slučajevima, međutim, rod bliže prati heteroklizu i određen je na nivou podparadigmi – ili, ređe, pojedinačnih ćelija paradigme. Klasični primeri poput latinskog balneum „kupatilo“ pokazuju da se unutrašnji rascepi u fleksiji mogu odraziti u diskrepancijama u kongruenciji, dok se u ekstremnim slučajevima javlja alternacija roda od ćelije do ćelije paradigme. U radu se heterokliza odvaja od srodnih fenomena kao što su heterogenost i preobilje gramatičkih oblika, i tvrdi se da rod kod heteroklitičnih imenica omogućava bolje razumevanje niza specifičnosti koje se uočavaju kod imenica uopšte. [Serbo‐Croat/BCMS].